سرم دکستروز و اتانول (Dextrose + Ethanol) | درمان مسمومیت با متانول و اتیلن گلیکول

سرم دکستروز و اتانول (Dextrose and Ethanol Injection) یک محلول تزریقی ترکیبی است که حاوی دکستروز (قند ساده) و اتانول (الکل اتیلیک خوراکی/پزشکی) می‌باشد. این دارو به‌طور تخصصی برای درمان مسمومیت‌های حاد با متانول (الکل چوب) و اتیلن گلیکول (ماده ضد یخ) استفاده می‌شود.

💊 سرم دکستروز و اتانول چیست؟

اتانول در این درمان به عنوان یک رقیب متابولیک (Competitive Substrate) عمل می‌کند. آنزیم الکول دهایدروژناز (ADH) مسئول تبدیل متانول و اتیلن گلیکول به مواد سمی کشنده در بدن است. از آنجا که این آنزیم تمایل بیشتری به متابولیزه کردن اتانول دارد، حضور اتانول در خون باعث می‌شود که آنزیم به جای تجزیه سموم کشنده، الکل را تجزیه کند. این فرآیند زمان کافی را فراهم می‌کند تا سموم اصلی (متانول و اتیلن گلیکول) از طریق کلیه‌ها بدون تغییر و به صورت سالم دفع شوند. دکستروز نیز برای تأمین انرژی و جلوگیری از هیپوگلیسمی (افت قند خون) که ممکن است در اثر مسمومیت یا تجویز اتانول رخ دهد، اضافه می‌شود.

✨ موارد مصرف

• درمان مسمومیت حاد با متانول (الکل متیل)
• درمان مسمومیت حاد با اتیلن گلیکول (ماده اصلی ضد یخ خودروها)
• پیشگیری از تشکیل کریستال‌های اگزالات در کلیه‌ها (ناشی از اتیلن گلیکول)
• جلوگیری از آسیب‌های جدی عصبی، کلیوی و بینایی ناشی از این سموم

🕒 نحوه مصرف

• این دارو **فقط به صورت وریدی (تزریق داخل رگی)** و تحت نظارت دقیق پزشکان متخصص در بخش مراقبت‌های ویژه (ICU) یا اورژانس تجویز می‌شود.
• دوز و سرعت تزریق بر اساس سطح خون الکل در بیمار و غلظت سموم تنظیم می‌شود.
• سطح خون الکل باید به‌طور مداوم پایش شود تا در محدوده درمانی (معمولاً ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر) نگه داشته شود.
• همزمان با این سرم، ممکن است الکترولیت‌ها، اسید و باز خون (pH) و قند خون به‌طور مکرر چک شوند.

🩺 نکات مهم قبل از مصرف

• این یک اورژانس پزشکی است و درمان باید در سریع‌ترین زمان ممکن آغاز شود.
• اگر بیمار سابقه کبدی دارد، تجویز اتانول با احتیاط بیشتری انجام می‌شود زیرا کبد مسئول تجزیه الکل است.
• پایش مستمر علائم حیاتی (ضربان قلب، فشار خون، تنفس) ضروری است.
• در صورت عدم دسترسی به اتانول خوراکی یا تزریقی، ممکن است از همودیالیز (دیالیز خون) به تنهایی یا همراه با فوماپیژول (Fomepizole) استفاده شود.

⚠️ عوارض جانبی

احتمال بروز عوارض جانبی زیر در حین درمان وجود دارد:

• هیپوگلیسمی (افت قند خون): که با اضافه کردن دکستروز به سرم مدیریت می‌شود.
• مسمومیت الکلی: علائمی مانند سرگیجه، خواب‌آلودگی شدید، گیجی و کاهش هوشیاری.
• اسیدوز متابولیک: اگر تجزیه الکل منجر به تولید اسید استیک شود.
• تورم مغزی: در مسمومیت‌های شدید متانول.
• نارسایی کلیوی: به دلیل رسوب کریستال‌ها یا آسیب مستقیم سم.

🔍 مراقبت‌های بعد از مصرف

• پایش مداوم سطح الکل خون تا زمانی که سموم کاملاً دفع شوند.
• بررسی عملکرد کلیه‌ها و کبد پس از بهبودی مسمومیت.
• ارزیابی آسیب‌های عصبی یا بینایی (در مسمومیت با متانول).
• حمایت‌های عمومی مانند تنظیم مایعات و الکترولیت‌ها.

🚫 موارد منع مصرف

• حساسیت شناخته شده به اتانول یا دکستروز.
• در صورت وجود گزینه‌های درمانی مدرن‌تر مانند فوماپیژول (که عوارض کمتری دارد)، ممکن است اتانول ترجیح داده نشود، اما همچنان یک گزینه استاندارد جهانی است.

اطلاعات تخصصی و موارد مصرف

اين تركيب براي افزايش مقدار كالري دريافت شده و تأمين مايعات بدن مصرف مي شود.

مکانیسم اثر

اين فراورده منبع تأمين كربوهيدرات-كالري است و سطح گلوكز خون را بهبود مي بخشد. هر ميلي ليتر از الكل 6/5 كالري و هر گرم دكستروز 4/3 كالري انرژي توليد مي نمايد.

فارماکوکینتیک

اتيل الكل با سرعت ml/hr20-10 متابوليزه مي شود. اگر سرعت انفوزيون بيش از سرعت متابوليسم باشد، اثر تسكين بخش الكل ظاهر مي شود. الكل عمدتاً در كبد به استات يا استالدئيد متابوليزه مي شود.

پشتیبانی تخصصی دارومارو

کارشناسان ما 24/7 آماده پاسخگویی به سوالات و دریافت نسخه‌های شما هستند

تماس فوری واتساپ ارسال نسخه آنلاین

ارتباط از طریق پلتفرم‌های پیام‌رسان

واتساپ تلگرام ب بله ایتا

پاسخگویی 24 ساعته | 7 روز هفته

منع مصرف

اين تركيب در افراد مبتلا به صرع، عفونت مجاري ادرار، الكليسم و اغماي ديابتي نبايد مصرف شود.

عوارض جانبی

تب، عفونت در محل تزريق، ترومبوز يا فلبيت وريدي، نشت محلول به بافتهاي اطراف رگ و افزايش حجم خون با مصرف اين محلول گزارش شده است. با تزريق سريع به علت مسموميت ناشي از الكل سرگيجه، برافروختگي،عدم درك زمان، مكان و ارتباط هاي فردي يا تسكين نيز ممكن است بروز نمايد.

تداخلات دارویی

در صورت مصرف همزمان اين فراورده با باربيتوراتها،بنزوديازپين ها،متوكلوپراميد و فنوتيازين ها ضعف CNS ناشي از اين داروها تشديد خواهد شد. اثرات فارماكولوژيك انسولين در صورت مصرف همزمان با اين فراورده ممكن است افزايش يابد و منجر به بروز كمي قند خون گردد. سايمتيدين ممكن است غلظت پلاسمايي اتانل را افزايش دهد.

هشدار ها

1. اين تركيب در موارد عيب كار كبد، شوك بعد از جراحي جمجمه، خونريزي بعد از زايمان يا احتمال بروز آن و عيب بارز كار كليه بايد با احتياط مصرف شود.
2. تزريق وريدي اين محلول ممكن است منجر به افزايش مايعات بدن و در نتيجه كاهش غلظت الكتروليتهاي سرم، زيادي آب بدن، حالتهاي احتقاني يا خيز ريوي شود.
3. در صورت بروز مسموميت ناشي از الكل يا حالت تسكين، بايد سرعت انفوزيون را كاهش داد يا انفوزيون را بطور موقت قطع كرد.

توصیه های دارویی

1. وضعيت بيمار از نظر تعادل مايع و غلظت الكتروليتها و تعادل اسيد و باز بايد پيگيري شود.
2. محلول بايد به آهستگي تزريق گردد و بيمار بايد از نظر بروز بي قراري يا خواب آلودگي تحت نظر قرار گيرد.
3. هنگام تزريق بايد دقت نمود تا دارو به بافتهاي اطراف رگ نشت نكند.

دارو های هم گروه