میرتازاپین | Mirtazapine
میرتازاپین (Mirtazapine) چیست؟ بررسی کاربردها، نحوه مصرف و عوارض
قرص میرتازاپین (Mirtazapine) یک داروی ضدافسردگی است که بیشتر برای درمان افسردگی اساسی استفاده میشود. این دارو روی برخی انتقالدهندههای عصبی مغز، از جمله نورآدرنالین و سروتونین، اثر میگذارد و به بهبود خلق، کاهش علائم اضطراب همراه افسردگی و اصلاح برخی اختلالات خواب کمک میکند.
میرتازاپین برای چیست؟
کاربرد اصلی قرص میرتازاپین درمان افسردگی است. بااینحال، پزشک ممکن است با توجه به شرایط بیمار از اثرات آن بر خواب و اشتها نیز استفاده کند.
- درمان اختلال افسردگی اساسی
- کمک به بهبود اختلال خواب همراه با افسردگی
- کمک به کاهش اضطراب در برخی افراد مبتلا به افسردگی
- کمک به بهبود اشتها و افزایش وزن در افرادی که به دلیل افسردگی دچار کاهش اشتها شدهاند
برخی کاربردهای میرتازاپین ممکن است خارج از موارد تأییدشده دارو باشند و باید فقط با تشخیص پزشک انجام شوند.
میرتازاپین چگونه اثر میکند؟
میرتازاپین با اثر بر گیرندههای خاصی در مغز، فعالیت برخی مسیرهای سروتونین و نورآدرنالین را افزایش میدهد. همچنین، اثر مهاری روی گیرندههای هیستامینی میتواند باعث خوابآلودگی شود.
به همین دلیل، میرتازاپین در بعضی افراد علاوه بر بهبود خلق، میتواند خواب و اشتها را نیز افزایش دهد.
نحوه مصرف میرتازاپین
دوز دارو باید توسط پزشک تعیین شود. میرتازاپین معمولاً روزی یک بار و اغلب شبها، پیش از خواب مصرف میشود؛ زیرا میتواند باعث خوابآلودگی شود.
قرص را مطابق دستور پزشک مصرف کنید و بدون مشورت، مقدار آن را تغییر ندهید. در برخی فرآوردهها قرص معمولی و در برخی دیگر قرص حلشونده در دهان وجود دارد؛ روش مصرف باید مطابق شکل دارویی همان محصول باشد.
چه مدت طول میکشد تا میرتازاپین اثر کند؟
ممکن است بعضی اثرات مانند بهبود خواب زودتر ظاهر شوند، اما اثر ضدافسردگی کامل معمولاً به زمان بیشتری نیاز دارد. بنابراین، در روزهای ابتدایی درمان نباید صرفاً بر اساس تغییرات خواب درباره اثربخشی دارو قضاوت کرد.
اگر بعد از چند هفته بهبود کافی ایجاد نشد، پزشک میتواند دوز یا روش درمان را بررسی کند.
عوارض میرتازاپین
برخی از عوارض شایع میرتازاپین عبارتاند از:
- خوابآلودگی
- افزایش اشتها
- افزایش وزن
- خشکی دهان
- سرگیجه
- یبوست
- خستگی
- سردرد
خوابآلودگی و افزایش اشتها در بعضی افراد بهویژه در هفتههای نخست درمان بیشتر احساس میشود.
میرتازاپین و افزایش وزن
افزایش اشتها و وزن از عوارض شناختهشده میرتازاپین است. این ویژگی ممکن است برای فردی که به دلیل افسردگی کاهش اشتها و وزن دارد مفید باشد؛ اما در افرادی که اضافهوزن دارند میتواند مشکلساز شود.
اگر افزایش وزن قابل توجه ایجاد شد، بهتر است بدون قطع خودسرانه دارو با پزشک درباره تغذیه، فعالیت بدنی یا گزینههای درمانی دیگر صحبت کنید.
میرتازاپین و خواب
میرتازاپین میتواند خوابآلودگی ایجاد کند و به همین دلیل معمولاً شب مصرف میشود. این اثر در برخی افراد به بهبود خواب همراه افسردگی کمک میکند.
بااینحال، میزان خوابآلودگی در افراد مختلف متفاوت است. در ابتدای درمان، تا مشخص شدن واکنش بدن به دارو، از رانندگی و کارهایی که به هوشیاری کامل نیاز دارند خودداری کنید.
میرتازاپین و اضطراب
داروی اختصاصی درمان همه انواع اضطراب نیست، اما اگر اضطراب همراه افسردگی وجود داشته باشد، ممکن است پزشک آن را بهعنوان بخشی از برنامه درمانی انتخاب کند.
میرتازاپین و میل جنسی
اختلال عملکرد جنسی معمولاً با میرتازاپین کمتر از برخی داروهای ضدافسردگی سروتونرژیک دیده میشود؛ بااینحال، ممکن است در بعضی افراد تغییر در میل یا عملکرد جنسی ایجاد شود.
اگر تغییرات جنسی آزاردهنده یا مداوم بود، دارو را خودسرانه قطع نکنید و موضوع را با پزشک مطرح کنید.
میرتازاپین و الکل
مصرف همزمان میرتازاپین و الکل میتواند خوابآلودگی و اختلال تمرکز را افزایش دهد. بنابراین، بهتر است هنگام مصرف این دارو از نوشیدنیهای الکلی اجتناب شود.
تداخلات دارویی میرتازاپین
میرتازاپین میتواند با برخی داروها تداخل داشته باشد. یکی از مهمترین موارد، مصرف همزمان آن با مهارکنندههای مونوآمین اکسیداز (MAOI) است که میتواند خطر واکنشهای جدی را افزایش دهد.
همچنین مصرف همزمان با سایر داروهای مؤثر بر سیستم عصبی مرکزی یا داروهای سروتونرژیک باید توسط پزشک بررسی شود.
- مهارکنندههای MAO
- برخی داروهای ضدافسردگی
- برخی داروهای ضداضطراب و خوابآور
- داروهای مؤثر بر سیستم سروتونین
- برخی داروهای ضدتشنج و داروهای مؤثر بر آنزیمهای کبدی
میرتازاپین و سندرم سروتونین
سندرم سروتونین یک عارضه نادر اما جدی است که بیشتر در صورت ترکیب داروهای متعدد مؤثر بر سروتونین رخ میدهد.
تب، تعریق شدید، بیقراری، گیجی، ضربان قلب سریع، لرزش، سفتی عضلات یا حرکات غیرطبیعی میتواند از علائم هشدار باشد و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
میرتازاپین و افکار خودکشی
مانند سایر داروهای ضدافسردگی، در برخی کودکان، نوجوانان و جوانان ممکن است در ابتدای درمان یا هنگام تغییر دوز، افکار یا رفتارهای مرتبط با خودکشی افزایش یابد.
تغییرات شدید خلق، تحریکپذیری غیرمعمول، بیقراری شدید یا ایجاد افکار آسیب به خود باید جدی گرفته شود و خانواده یا پزشک باید در جریان قرار گیرد.
میرتازاپین در بارداری
اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از مصرف میرتازاپین پزشک را مطلع کنید. تصمیم درباره ادامه یا تغییر درمان باید بر اساس مزایا و خطرات برای مادر و جنین گرفته شود.
دارو را در دوران بارداری بهطور ناگهانی قطع نکنید و تغییر درمان را با پزشک انجام دهید.
میرتازاپین در دوران شیردهی
میرتازاپین میتواند وارد شیر مادر شود. اگر در دوران شیردهی از این دارو استفاده میکنید، پزشک ممکن است وضعیت نوزاد از نظر خوابآلودگی، تغذیه و افزایش وزن را بررسی کند.
آیا میرتازاپین اعتیادآور است؟
میرتازاپین در گروه داروهای اعتیادآور مانند مواد مخدر یا بنزودیازپینها قرار نمیگیرد. بااینحال، بدن ممکن است به مصرف مداوم دارو عادت کند و قطع ناگهانی آن میتواند علائم قطع ایجاد کند.
به همین دلیل، در صورت نیاز به قطع درمان، پزشک معمولاً کاهش تدریجی دوز را در نظر میگیرد.
علائم قطع میرتازاپین
قطع ناگهانی ممکن است باعث علائمی مانند موارد زیر شود:
- تهوع
- سرگیجه
- اضطراب یا تحریکپذیری
- اختلال خواب
- سردرد
- تعریق
- بازگشت علائم افسردگی
چه کسانی باید در مصرف میرتازاپین احتیاط کنند؟
- افراد مبتلا به بیماری کبدی یا کلیوی
- افراد دارای سابقه تشنج
- افراد مبتلا به اختلال دوقطبی
- افراد دارای بیماری قلبی یا عوامل خطر آریتمی
- افراد مبتلا به گلوکوم زاویه بسته
- افراد دارای فشار خون پایین یا مستعد سرگیجه
- افرادی که داروهای متعدد روانپزشکی مصرف میکنند
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
- افکار آسیب به خود یا دیگران
- واکنش حساسیتی شدید یا تورم صورت و گلو
- غش یا تپش قلب شدید
- تب، گیجی، لرزش و سفتی عضلات
- تشنج
- زردی پوست یا چشم
- تغییرات شدید و غیرمعمول در رفتار یا خلق
مشخصات دارویی
- نام دارو: میرتازاپین (Mirtazapine)
- گروه دارویی: ضدافسردگی
- کاربرد اصلی: درمان افسردگی اساسی
- برخی کاربردهای دیگر: کمک به اختلال خواب و اشتهای پایین همراه افسردگی و برخی کاربردهای تخصصی طبق تشخیص پزشک
- شکل دارویی: قرص و در برخی فرآوردهها قرص حلشونده در دهان
جمعبندی
میرتازاپین یک داروی ضدافسردگی است که علاوه بر کمک به درمان افسردگی، میتواند باعث بهبود خواب و افزایش اشتها شود. از سوی دیگر، خوابآلودگی، افزایش اشتها، افزایش وزن، خشکی دهان و یبوست از عوارض شایع آن هستند.
در نتیجه، انتخاب میرتازاپین باید بر اساس شرایط هر فرد انجام شود. همچنین، به دلیل تداخلات دارویی و احتمال بروز عوارض مهم، مصرف آن باید تحت نظر پزشک باشد.
نکته مهم: میرتازاپین را خودسرانه شروع، قطع یا دوز آن را تغییر ندهید. اگر داروی دیگری برای افسردگی، اضطراب، خواب یا بیماریهای دیگر مصرف میکنید، پیش از شروع میرتازاپین پزشک یا داروساز را مطلع کنید.
