آلمتوزومب | Alemtuzumab
آلمتوزومب چیست؟
آلمتوزومب (Alemtuzumab) یک داروی مونوکلونال آنتی‌بادی است که با هدف قرار دادن آنتی‌ژن CD52 روی سطح برخی سلول‌های ایمنی، باعث کاهش تعداد لنفوسیت‌های B و T می‌شود. این دارو در درمان برخی بیماری های خودایمنی و بدخیمی‌های خونی کاربرد دارد و تنها باید تحت نظر پزشک متخصص و با پایش دقیق مصرف شود.
موارد مصرف آلمتوزومب
آلمتوزومب در درمان بیماری‌های زیر استفاده می‌شود:
- لوسمی لنفوسیتی مزمن سلول B (B-CLL)
- مالتیپل اسکلروزیس (MS) عودکننده در بیمارانی که به حداقل دو درمان استاندارد پاسخ مناسبی نداده‌اند.
کاربردهای Off-label
در برخی شرایط، پزشک ممکن است از آلمتوزومب برای موارد زیر نیز استفاده کند:
- بیماری پیوند علیه میزبان (GVHD) مقاوم به کورتیکواستروئید
- آنمی همولیتیک خودایمنی ناشی از CLL
- پیوند کلیه
- پیوند مغز استخوان آلوژنیک
- لوسمی پرولنفوسیتی سلول T (T-PLL)
- پیشگیری از بیماری GVHD
- سرکوب سیستم ایمنی در پیوند اعضا
مکانیسم اثر آلمتوزومب
آلمتوزومب با اتصال به آنتی‌ژن CD52 که روی سطح لنفوسیت‌های B و T، برخی مونوسیت‌ها، ماکروفاژها، سلول‌های NK و تعدادی از گرانولوسیت‌ها قرار دارد، موجب تخریب این سلول‌ها توسط سیستم ایمنی می‌شود.
در بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس، کاهش و بازسازی مجدد لنفوسیت‌ها باعث تعدیل پاسخ ایمنی و کاهش فعالیت بیماری می‌شود.
فارماکوکینتیک
- حجم توزیع (Vd): حدود 0.18 لیتر بر کیلوگرم
- نیمه‌عمر:
- حدود 11 ساعت پس از اولین دوز
- حدود 6 روز پس از آخرین دوز درمان
- با ادامه درمان، کلیرانس دارو کاهش یافته و میزان مواجهه بدن با دارو (AUC) افزایش می‌یابد.
عوارض جانبی آلمتوزومب
عوارض این دارو می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد.
شایع
- سردرد
- خستگی
- تب و لرز
- بی‌خوابی
- سرگیجه
- تهوع و استفراغ
- اسهال
- درد عضلات و مفاصل
- درد کمر
- راش پوستی و خارش
- تعریق بیش از حد
- ریزش مو
- واکنش محل تزریق
- عفونت‌های تنفسی فوقانی
- عفونت ادراری
- تبخال دهانی یا زونا
مهم
- کاهش شدید پلاکت یا گلبول‌های سفید
- کم‌خونی خودایمنی
- اختلالات تیروئید (کم‌کاری، پرکاری یا بیماری گریوز)
- عفونت‌های شدید ویروسی، قارچی یا باکتریایی
- واکنش‌های حساسیتی شدید
- افت فشار خون یا تاکی‌کاردی
- افزایش خطر برخی بدخیمی‌ها مانند سرطان تیروئید، ملانوما و لنفوم
تداخلات دارویی
مصرف همزمان آلمتوزومب با برخی داروها توصیه نمی‌شود یا نیاز به احتیاط ویژه دارد.
مصرف همزمان توصیه نمی‌شود
- واکسن‌های زنده
- BCG
- Natalizumab
- Belimumab
- Clozapine
- Pimecrolimus
- تاکرولیموس موضعی
داروهایی که ممکن است خطر عفونت یا سرکوب سیستم ایمنی را افزایش دهند
- Leflunomide
- Denosumab
- Trastuzumab
- Roflumilast
همچنین برخی مکمل‌های گیاهی مانند اکیناسه (Echinacea) ممکن است بر اثربخشی دارو تأثیر بگذارند.
هشدارها و موارد منع مصرف
موارد منع مصرف
- حساسیت به آلمتوزومب
- عفونت HIV
- سل فعال یا سل نهفته درمان‌نشده
- عفونت شدید فعال
- سابقه PML (لوکوانسفالوپاتی چندکانونی پیشرونده)
- مصرف همزمان داروهای سرکوب‌کننده ایمنی یا داروهای ضدسرطان (مگر با نظر متخصص)
هشدارهای مهم
- نیاز به پیشگیری دارویی علیه هرپس ویروس و پنومونی ناشی از Pneumocystis jirovecii (PCP) از ابتدای درمان تا حداقل ۲ ماه پس از آخرین دوز
- در صورت کاهش شدید نوتروفیل یا پلاکت، ممکن است درمان متوقف شود.
- در صورت بروز عفونت شدید یا کم‌خونی و ترومبوسیتوپنی خودایمنی، درمان باید قطع شود.
- تا ۶ ماه پس از پایان درمان از روش‌های مطمئن پیشگیری از بارداری استفاده شود.
- قبل از شروع درمان، واکسن‌های زنده باید حداقل ۳ ماه فاصله داشته باشند.
- خطر واکنش‌های شدید هنگام انفوزیون وجود دارد و ممکن است پزشک پیش از تزریق از کورتیکواستروئید یا داروهای پیشگیری‌کننده استفاده کند.
توصیه‌های مهم هنگام مصرف
- در صورت بروز تب، خونریزی، کبودی، ضعف شدید، رنگ‌پریدگی یا علائم عفونت، سریعاً به پزشک اطلاع دهید.
- در طول درمان از دریافت واکسن‌های زنده خودداری کنید.
- در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، پزشک را مطلع سازید.
- تمام داروهای مصرفی، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی را پیش از شروع درمان به پزشک اطلاع دهید.
- انجام آزمایش‌های منظم خون، بررسی عملکرد تیروئید و ارزیابی وضعیت کلیه و کبد در طول درمان ضروری است.
داروسازان دارومارو پاسخگوی شما هستند.